ALERJİK BURUN HASTALIĞI

ALERJİK BURUN HASTALIĞI (SAMAN NEZLESİ) NEDİR ?

Saman nezlesi tanımı yanlış isimlendirilmektedir. Çünkü saman, nezleye neden olmaz. Hastalık; akan, kaşınan burun ve göz, hapşırma, boğaz kaşıntısından oluşmaktadır. Havayla solunan parçacıklara karşı gelen alerji buna neden olmaktadır.

Yaz gribi ise bilinen virüs enfeksiyonlarından farklıdır. Gribin aksine saman nezlesi gibi havadaki parçacıklara karşı gelişen bir alerjidir. Saman nezlesi ve yaz nezlesi, tıp dilinde alerjik rinit olarak bilinen durum için kullanılan yaygın isimlerdir (Rinit, burun iltihabıdır). Bazı insanlar çok hafif atlatırken, bazıları için çok ağır geçmekte, işlerini engellemekte ve yaşam kalitesini bozmaktadır.

ALERJİNİN NEDENİ NEDİR ?

Bir bitki veya hayvana ait bir parçacık vücuda girerse bu istilayı önlemek amacıyla bağışıklık sistemine ait bir yanıt gelişir. Normal şartlar altında bu yararlı, doğal bir korunmadır. Bununla birlikte bazı kişiler bir takım maddelere karşı aşırı reaksiyon göstermektedir. Bu maddelere alerjen, kişilere ise alerjik denilmektedir. Bu olay ailevi olarak görülme eğilimi göstermektedir.

Allerjenler vücudu antikor yapmak üzere uyarırlar. Bunlar daha sonra allerjenlerle birleşerek, vücutta bu şekilde istenmeyen etkilere yol açan bazı kimyasal maddelerin salgılanmasına neden olurlar. Histamin bunlar içinde en iyi bilinen kimyasal maddedir. Bu madde burun zarlarının şişmesine, kaşıntıya, tahrişe ve aşırı miktarda akıntı oluşmasına neden olur.

HANGİ ALLERJENLER RİNİT YAPAR ?

Havada taşınabilecek kadar küçük ve hafif olan hayvan ve bitki proteinleri gözümüz, burnumuz ve boğazımızdaki zarlar üzerinde birikirler. Polenler, mantar sporları, hayvan tüyleri ve ev tozu bu parçacıkların en sık rastlananlardandır. Buna ilkbaharın erken dönemlerinde polenler ya da çevrede sıklıkla rastlanan ağaçlar neden olmaktadır.

İlkbaharın geç dönemlerinde ise polenler çayırlardan kaynaklanmaktadır. Renkli süs bitkileri nadir olarak alerjiye neden olmaktadır. Çünkü onların polenleri havayla taşınmayacak kadar ağırdır. Bu bitkilerin polenleri bir yerden bir yere böcekler tarafından taşınmaktadır. Bazı bitkiler ise ağustosun sonunda polen vermeye başlarlar. Bu eylül ayı boyunca devam eder. Kimi zaman ekim ayına kadar veya ilk soğuklara kadar polen verdiği olur.

Mantarlar; ekmeği küflendiren, meyvelerin bozulmasına neden olan küflerdir. Aynı zamanda kuru yapraklarda, çayırlarda, samanda, tohumlarda, diğer bitki ve toprakta da bulunurlar. Soğuğa dirençli oldukları için alerji sorunu uzundur ve karın toprağı kapattığı dönemler dışında tüm yıl sporları havada bulunur. Ev içinde mantarlar, ev bitkilerinde ve onların saksı toprağında yaşar. Bodrum katları ve çamaşır odaları gibi nemli yerlerin yanı sıra peynirde ve mayalanmış içkilerde de bulunurlar.

YIL BOYUNCA SAMAN NEZLESİ NASIL DEĞİŞİR?

Allerjenler hayvan artıkları, kozmetik malzemeler, mantarlar, yiyecekler ve ev tozları da dahil olmak üzere bütün yıl boyunca bulunurlar. Ev tozu; mobilyalardan dökülen selülozdan, mantardan, ev hayvanlarından dökülen artıklardan ve böcek parçalarından oluşan karmaşık bir yapıdır. Alerji kışın sıcak hava sistemlerinin açılmasıyla ev tozunun etkisi altında artmaktadır.

ALERJİ ZARARLI OLABİLİR Mİ?

Alerjik kişilerin soğuk algınlığına, sinüs enfeksiyonuna ve kulak enfeksiyonlarına olan hassasiyetleri artmıştır. Bu hastalık onları alerjisi olmayan insanlardan daha fazla rahatsız edebilir. Hatta bazen daha ağır olarak bu kişilerde astım gelişebilir.

SİZ NE YAPABİLİRSİNİZ?

İdeal olarak alerjinizin oluştuğu yerden uzakta yaşamayı seçebilirsiniz. Ne yazık ki bu ideal uygulama nadiren yapılabilir. Ancak aşağıda sıralanan kendi kendinize yardım önerileri denemeye değerdir.

  • Çimleri keserken veya ev temizliği yaparken polen maskesi takın.
  • Isıtma ve havalandırma sistemlerindeki filtreleri aylık olarak değiştirin ya da bir hava temizleme aygıtı kullanmaya başlayın.
  • Polenleri çok yoğun olduğu dönemlerde kapı ve pencereleri kapalı tutun.
  • Evde bitki ve hayvan bulundurmayın.
  • Kuş tüyü yastıkları, yün battaniye ve yün örtüleri pamuk veya sentetik maddeden yapılmış onlarla değiştirin.
  • Gerekli olduğunda yeterince antihistaminik ve dekonjestan kullanın.
  • Yatağınızın baş tarafı yukarı kaldırılmış bir şekilde uyuyun.
  • Genel sağlık kurallarına uyun.
  • Her gün egzersiz yapın.
  • Sigarayı bırakın ve diğer hava kirliliğine neden olan şeylerden uzak durun.
  • Dengeli beslenin, karbonhidratları aza indirin.
  • Diyetinize vitaminleri ekleyin. (C vitamini)
  • Doktorunuzun tavsiyelerine uyun.

Kış aylarında iyi bir nemlendirici kullanın. Çünkü evin içindeki kuru hava birçok alerjik kişinin kötüleşmesine neden olmaktadır. Ancak nemlendiricinin de mantar üretme ihtimalini unutmayın.

DOKTORUNUZ SİZİN İÇİN NE YAPABİLİR?

Kulak Burun Boğaz uzmanınız tam bir kulak, burun, boğaz, baş ve boyun muayenesi yapacaktır. Dikkatli bir değerlendirme sonucunda doktorunuz şikâyetlerinize herhangi bir enfeksiyonun ya da yapısal bir bozukluğun yol açıp açmadığına ve bunlara yönelik uygun tedaviye karar verecektir.

Alerji tedavisinde birçok ilaç vardır ve doktorunuz bunlar arasında size en uygun olanını seçecektir. Bunlar arasında antihistaminikler, dekonjestanlar, kromolin ve kortizonlu ilaçlar, aşılar vardır. Şüphelenilen bir alerjinin medikal tedavisi aynı zamanda çevre kontrolü danışmanlığını da kapsamaktadır. Sonuç olarak detaylı bir hikaye ve iyi bir muayeneden sonra doktorunuz hangi maddelere karşı alerjiniz olduğunu tespit etmek için testler önerebilir.

Alerji araştırmaları ya kan tahlili ya da deri testi şeklindedir. Modern testler ile sadece hangi maddeye karşı alerjiniz olduğu değil, bu alerjinin düzeyi de ortaya çıkmaktadır.