PROSTAT

Prostat, sadece erkeklerde bulunan ve idrar kesesinin tabanında yerleşik bir yardımcı seks organıdır. İdrar yolu, idrar kesesini terk ettikten hemen sonra prostat içinden bir tünel şeklinde geçerek, idrar ve cinsel ilişki sırasında cinsel boşalma ile gelen meninin taşınmasını sağlar.

İdrar tutmamıza yarayan valv (idrar yolunu, isteğimiz dahilinde kapalı tutan kapak mekanizması) hemen prostatın altında yerleşmiştir. Prostat bezi akıcı kıvamda süt tümsü bir salgı üretir. Bu salgı ile meninin yapısına katkıda bulunur. Ancak prostat bezinin hormon anlamında bir salgısı yoktur ve bu nedenle prostatın çıkarılması sonrasında ikincil seks karakteri denilen kalın ses, cinsel istek gibi durumlarda herhangi bir değişiklik oluşmaz.

Birçok erkekte 40 yaşından sonra prostat bezinde büyüme başlar. Bu büyüme her erkekte farklı şikayetler yaratabilir. Sıklıkla karşılaşılan şikayetler prostat büyümesine bağlı olarak içinden geçen idrar yolunun sıkışması sonucu ortaya çıkan idrar akımının engellenmesine bağlıdır.Bu durum ortaya çıktığında erkek idrar yapmaya başlamada zorluk ve idrar akım gücünde azalma hissedebilir.

PROSTAT BÜYÜMESİ NEDENLERİ

Prostat büyümesi 40’lı yaşlardan sonra her erkekte meydana gelebilir ancak bu büyümenin herkeste aynı hızla ve ölçüde olduğu söylenemez. Prostat büyümesinin en önemli sebebi ise belli bir yaştan sonra bireylerde meydana gelen hormonal bozukluklar ya da dengesizliklerdir. Yaş ilerledikçe insanlardaki kadın ve erkek hormonlarındaki dengesizlikler ortaya çıkmakta ve buna bağlı olarak da prostatın içindeki hücrelerde büyümeler meydana gelmektedir. Bunun dışında yaygın olarak bilinen ayakta işemenin prostata yol açtığı bilgisi tamamen yanlıştır. Ayakta işemenin prostat büyümesi ile herhangi bir ilgisi yoktur.

PROSTAT KANSERİ

Prostat büyümesi olan birinde mutlaka prostat kanseri olacak diye bir kaide yoktur. Prostat kanseri, büyümeden bağımsız olarak gelişir. Prostat büyümesi olmayan biri de prostat kanserine yakalanabilir. Bunun tam tersi olarak, prostat büyümesi olan biri ilerleyen dönemlerde kansere de yakalanabilir. Bunların gelişim mekanizmaları tamamen birbirinden ayrıdır. Prostatın, kanser mi yoksa büyümemi olduğunu, ya da ikisinden birinin var olup olmadığını, ya da kanser olup olmadığını anlamanın en kolay yolu kanda tahlil etmek veya elle muayene ile teşhis etmektir.

BÜYÜYEN PROSTATIN ETKİSİ

Prostat büyümesine bağlı olarak erkeklerin 1/5 ila 1/10' unda cerrahi tedavi gerekliliği doğuran problemler ortaya çıkmaktadır. Bu problemler:

İdrar Akımı: İdrar yolları tıkanma derecesine göre belirtiler verir. Önceleri idrar çapı azalır ve idrar akımı yavaşlar, idrar yaparken yanma olabilir. Ayakta veya oturarak idrar yaparken hasta ileriye doğru idrarını yapamaz. İdrar kesik kesik gelir. İdrarda çatallanma olur veya damlalar halinde akar. Tuvaletten dönüşte tam rahatlama yoktur. Mesanede hala idrar varmış hissi olur. İdrar gelmesi için bir süre beklenir. İdrar yapma yavaşladığı için idrar yapma süresi uzar. Mesanede idrar kaldığı için idrar varmış gibi olur.

Sık sık idrara çıkılır. İdrarda kanamalar meydana gelebilir. Tabloya iltihapta karışırsa şikayetler daha çok artar. Gece idrara kalkmalar olur. Normal insan geceleri ya idrara çıkmaz veya bir defa kalkabilir. Fakat prostatı büyüyen hastada 3’ ten fazla gece idrara kalkma olur. Bazen tam tıkanma oluşabilir ve hasta hiç idrar yapamayabilir. Ancak bu hastaların genellikle daha önceleri de idrar akımına ait problemleri vardır.

İdrar Kesesi Etkilenmesi: Prostatın idrar yolunda yapmış olduğu tıkanıklığı yenmek ve idrarı boşaltabilmek için idrar kesesi kasları daha güçlü kasılır ve güçlenir. Bu sebepten dolayı idrar kesesi hassaslaşır ve daha sık tuvalet ihtiyacı ortaya çıkar. Genellikle geceleri, birçok defa idrar ihtiyacı duyulur.

Aşırı aktif idrar kesesi sebebiyle tam dolum olmadan idrar tutmada zorluk başlar ve tuvalete yetiştirememe tarzında idrar kaçırmalar gelişir. Bazı erkeklerde ise idrar kesesi kasları gelişemez ancak sertleşip aktivitelerini kaybederler. Bu durumda, idrar kesesi tam boşaltılamaz ve idrar kesesinde kalan beklemiş idrara bağlı olarak idrar yolu iltihabı ve idrar kesesi taşları oluşabilir. Çok sınırlı sayıda hastada ise yukarıdaki probleme bağlı olarak, böbreklere idrar kesesinden geri kaçan idrar nedeniyle böbrek hasarı oluşabilir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Sadece Takip: Bu seçenek prostat büyümesi mevcut olup herhangi bir tıbbi problem ve hastaya yakınma anlamında sıkıntı yaratmayan durumlarda uygulanabilir.

İlaç Tedavisi: Cerrahi tedavi gereksinimi üst düzeyde olmayan hastalarda tercih edilebilir. Ancak yan etkilerin varlığı mutlaka hastaya bildirilmelidir.

TUR-Prostat: TUR-Prostat ameliyatının basitleştirilmiş hali denebilecek bir yöntemdir. İdrar yolunu sıkıştıran prostata, idrar akımına izin verecek boyutta bir oluk açılmasıdır.

Lazer Prostat Ameliyatı (Yeşil Işık): Son iki yıldır uygulamada olan bu yöntem standart tedavi olarak kabul edilen TUR-Prostat ameliyatı ile aynı etkinliği göstermektedir. Avantajları mevcut olup, saptanan en önemli dezavantajı, patolojik inceleme için parça alınamamasıdır. Bu yöntemde, büyüyen prostat dokusu idrar yolundan girilerek, lazer ışını yardımıyla buharlaştırılarak, ortadan kaldırılmaktadır.Bu yöntemin avantajları ise;

  • Hastanede kalış süresini kısaltması,
  • Kanama riskinin yok denecek kadar az olması,
  • İdrar sondasının aynı gün veya ertesi gün alınması,
  • Hastanın normal hayatına çok kısa bir sürede geri dönebilmesi,
  • Prostat boyutunun işlem için daha az kısıtlayıcı etkisinin olması,
  • Lokal anestezi altında uygulanabilmesi şeklinde sıralanabilir.

TUR-Prostat Ameliyatı (Kapalı Prostat Ameliyatı): Birçok prostat ameliyatı endoskopik aletler kullanılarak yapılmaktadır. Bu uygulamada idrar yolunuzdan bir dolma kalem kalınlığında olan metal sonda ile girilerek yapılacaktır. Bu metal sonda içerisinden steril sıvı verilerek görüntü sağlanan endoskopik cihazlar ve elektrokoterizasyon yardımıyla prostat bezinin parça parça idrar yolunuzdan çıkarılmasıdır. İşlem sonrasında idrar yolunuzdan idrar akışını sağlamak amacıyla kauçuk sonda takılacaktır. Bu sonda doktorunuzun gerekli gördüğü sürece kalacaktır.

Açık Prostat Ameliyatı: Eğer prostat bezinizin boyutu TUR-Prostat ameliyatı için fazla büyükse veya idrar yolunuz ya da idrar keseniz çok küçük olup endoskop ile çalışılmasına izin vermiyorsa bu durumda açık prostat ameliyatı uygulanacaktır. Bu yöntemde karın bölgenizin alt kesiminden yaklaşık 10 cm' lik bir cerrahi kesi yapılarak idrar kesenize ulaşılacak ve idrar kesesi açıldıktan sonra, idrar kesesinin tabanında bulunan prostat bezinin, kapsül hariç kapsül içindeki kısmı çıkarılacaktır.

Sonrasında idrar yolunuzdan bir adet kauçuk idrar sondası konacak, ayrıca karın bölgesinden bir tanesi idrar kesenizin içine diğeri idrar kesesinin dışına yerleştirilecek olan iki adet kauçuk dren hortumu konacaktır. Ameliyattan sonra idrar kesenizin içinde bulunan dren hortumundan steril (mikropsuz) serum ile sürekli yıkama uygulanacaktır. Tüm bu dren hortumları ve idrar sondası doktorunuzun uygun gördüğü süre ve sırada çıkarılacaktır.

Operasyon Sonrası İyileşme Süreci: TUR-Prostat ameliyatından sonra hastanede kalış süresi normal şartlarda ameliyat gününden sonra 3 gündür. Bu süre zarfında idrar sondası üzerinizde takılı kalacaktır. Gerekli görülmesi durumunda serum ve antibiyotik tedavisi uygulanacaktır. Ameliyattan sonraki 3. günde idrar sondanız çekilerek idrar yapmanız beklenecek, rahat idrar yaptığınızı ifade etmeniz durumunda taburcu edileceksiniz. Taburcu olurken antibiyotik ve ağrı kesici ilaçlar verilebilir.

Açık Prostat ameliyatından sonra normal şartlarda 8. günde taburcu işleminiz yapılacaktır. Bu 8 günlük süreçte yukarıda sözü edilen dren hortumları ve idrar sondanız sırası ile çekilecektir. Taburcu edildiğiniz gün dikişleriniz alınılacaktır. Tabur olurken antibiyotik ve ağrı kesici verilecektir.

Her iki işlem sonrasında uygulanması gereken ortak öneriler ise aşağıda belirtilmiştir:

  • Ameliyat sonrasında prostat bezinin çıkarıldığı bölgede yara yeri mevcut olup tam olarak iyileşmesi 1,5- 2 ayı bulabilir.
  • Yara iyileşmesi tamamlanıncaya kadar idrarda kanamanız oluşabilir.
  • Bu dönemde sert zeminlere oturmanız sakıncalıdır. Yine bu dönemde ya kalçanızın yan tarafı üzerine ya da uzun oturma şeklinde, makat bölgeniz boşlukta kalacak şekilde oturmanız gerekmektedir.
  • Bu dönem zarfında kabızlık problemi yaşamamanız gerekmektedir. Eğer böyle bir problem varsa mutlaka doktorunuza bilgi verin.
  • Ameliyat sonrasındaki 6 hafta boyunca cinsel ilişkiye girmeniz tavsiye edilmez.
  • Ameliyattan sonraki 1 ay boyunca araba kullanmanız ve namaz kılmanız önerilmez.
  • Engelleyici başka bir sağlık probleminiz yoksa günlük olarak yaklaşık 3 litre sıvı tüketmeniz önerilmektedir.
  • Ameliyattan sonra aksi belirtilmedikçe ayakta duş şeklinde banyo yapabilirsiniz.
  • Ameliyattan sonra başka bir diyet sorumluluğunuz yoksa aksi belirtilmedikçe dilediğinizi yiyip içebilirsiniz.