KOAH

“ Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı” isminin baş harflerinden oluşan bir kısaltmadır. KRONİK kelimesi, uzun süredir devam eden ve edecek olan (müzmin) anlamındadır.

OBSTRÜKTİF kelimesi tıkayıcı anlamındadır. Akciğer içindeki nefes borularının yani bronşların tıkandığını ifade eder.

KOAH NEDENLERİ

Sigara, hastalığın en önemli nedenidir. Meslek nedeniyle solunan zararlı gazlar, tozlar ile ısınmak ve yemek pişirmek amacıyla odun, çalı, çırpı, tezeğin yakılması sonucu oluşan dumanın solunması diğer önemli nedenlerdir.

Sigara içen her 5 kişiden birinde KOAH gelişmektedir. KOAH’ da akciğerlerde meydana gelen hasar ve nefes borularındaki daralma uzun sürede ortaya çıkar. Hastalık kalıcıdır ve ilerleyicidir. Sigaraya erken yaşta başlayanlarda hastalık 30’lu yaşlardan sonra görülmeye başlar. Hastalık belirtileri sinsi olduğu için genellikle ilk KOAH teşhisi 40 yaşından sonra konur. Sigaranın bırakılması ile hastalığın ilerlemesi yavaşlar. Sigara bırakılmaz ise hastalık hızla ilerler.

KOAH BELİRTİLERİ NELERDİR ?

Hastalığın en önemli üç belirtisi vardır.

  • Öksürük
  • Balgam çıkarma
  • Nefes darlığı

Hastalığın ilk yıllarında yalnızca sabahları öksürük ve az miktarda balgam çıkarma olur. Bu dönemde belirtiler genellikle önemsenmez ve sigara içmenin doğal bir sonucu olarak kabul edilir. Hastalar sigara içmeye devam ederlerse hastalık ilerler, öksürükler şiddetlenir, balgam miktarı artar ve günün her saatinde balgam çıkarmaya başlarlar.

Daha sonra nefes darlığı şikayeti ortaya çıkar. Nefes darlığı hastalığın erken dönemlerinde hızlı yürüme, merdiven çıkma veya koşma gibi eforlarda görülür. Hastalığın ileri dönemlerinde istirahatte dahi nefes darlığı oluşur. Hastaların şikayetleri, kış aylarında, özellikle hava kirliliğinin yoğun olduğu dönemlerde ve üst solunum yolu enfeksiyonları (nezle, grip) sonrasında artış gösterir.

KOAH’ da sadece akciğerlere yönelik belirtiler ortaya çıkmaz. Ağır KOAH hastalarında, kalp yetmezliği ve dolaşım bozuklukları başta olmak üzere birçok organda rahatsızlıklar görülür.

MUTLAKA SOLUNUM TESTİ (SOLUNUM FONKSİYON TESTİ) YAPTIRIN

KOAH tanısı nefes borularındaki darlığı ölçmeye yönelik solunum testi yapılarak konur. Solunum testi kolay ve kısa sürede yapılabilen bir testtir. Solunum testi; bilgisayara bağlı bir tüpün içine mümkün olduğunca kuvvetli nefes alıp vermek ile yapılır. Böylece nefes borularında tıkanma olup olmadığı ve tıkanma varsa şiddeti belirlenir.

KOAH İLE DAHA RAHAT YAŞAMAK İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ ?

  • Sigarayı bırakın.
  • Sigara bırakma polikliniklerinden yardım alabilirsiniz.
  • Soluduğunuz havaya dikkat edin.
  • İlaçlarınızı düzenli kullanın.
  • KOAH ilaçlarının çoğu nefes yoluyla kullanılır. Bu ilaçlar, çalışma prensipleri ve şekilleri birbirinden farklı olan cihazlar yardımı ile uygulanır. Tedavinin başarılı olması için bu cihazların hata yapmadan doğru teknikle kullanılmaları gerekir. Cihazınızın doğru kullanımını öğrendiğinizden emin olun.
  • Koruyucu aşılarınızı unutmayın.
  • Mevsimsel grip aşısını ve doktorunuzun önerisi ile zatürre aşısını yaptırın.
  • Bol sıvı alın.
  • Beslenmenize ve kilo kontrolüne dikkat edin.
  • Dengeli ve sağlıklı beslenme kurallarına göre yaşamaya özen gösterin.
  • Nefes darlığınız şiddetli ise daha çok sıvı gıdalar almak üzere, az miktarda ve günde üç öğün yerine daha sık aralarla (günde 5-6 kez) beslenmelisiniz.
  • Mümkün olduğunca hareketli olun ve kendi kişisel işlerinizi kendiniz yapmaya çalışın.
  • İlerlemiş hastalıkta evde uzun süreli oksijen tedavisi gerekebilir. Evde oksijen tedavisi alıyorsanız, günde en az 15 saat doktorunuzun önerdiği seviyede oksijen alın.
  • Düzenli doktor kontrollerine gidin.
  • Tedaviye rağmen şikayetleriniz artıyorsa tedavinizde değişiklik gerekebilir. Bir sağlık kuruluşuna başvurun.

KOAH önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalıktır. Tedavide başarının anahtarları, erken teşhis ve sigaranın bırakılmasıdır.