DİYABET (ŞEKER)

Beslenme, şeker hastalığı tedavisinin başarıya ulaşmasında ve hasta bakımında en önemli faktörlerden biridir. Şeker hastalarının beslenmesinde dikkat etmeleri gereken noktalar soru-yanıt şeklinde verilerek hastalarımızın günlük yaşamlarında diyete uyumlarında katkı sağlanmaya çalışılmıştır.

ŞEKER HASTALARI BESLENMELERİNE NİÇİN DİKKAT ETMELİDİRLER ?

  • Hastalar beslenmelerine dikkat etmediğinde insülin veya ağızdan alınan şeker düşürücü ilaçlar, kan şekerini bazen çok düşerek zararlı sonuçlar doğurabildiğinden, bunları önlemek için.
  • Yaşam sürelerini uzatmak için,
  • Kan yağlarının yükselmesini önlemek için,
  • Şeker hastalığı nedeni ile oluşabilecek diğer hastalıkları önlemek için,
  • Yaşam kalitesini arttırmak için dikkat etmelidirler.

Şeker hastalarında beslenme farklılık gösterir mi?

Şeker hastalarının diyeti, diyetin temel ilkeleri aynı olsa bile kişiye özeldir. Çünkü, her hastanın beslenmesini etkileyen temel özellikler (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, ideal ağırlık, fiziksel aktivite, sosyo-ekonomik düzey, kan şekeri oranı, verilen ilaç ya da insülin tedavisi gibi) birbirinden farklıdır. Şeker hastası diyeti her hasta için özel olarak bir diyetisyen tarafından hazırlanmalı, şeker hastası sadece kendisi için özel hazırlanan diyeti uygulamalıdır.

ŞEKER HASTALARI İÇİN BESLENME ÖNERİLERİ

  • Eğer şeker hastasının vücut ağırlığı olması gerekenden fazla ise kilo vermelidir. Bunu sağlamak için, uzun süreli ve kalıcı bir şekilde kilo vermesi gerekir.
  • Çok düşük kalorili diyetler, kan şeker düzeyinin aşırı düşmesine neden olarak zararlı olacağından uygulanmamalıdır.
  • Her hafta aynı kıyafetle ve aynı saatte tartılarak vücut ağırlığı kontrol edilmelidir.

ŞEKER HASTALARINDA ÖĞÜNLER NİÇİN ÖNEMLİDİR ?

  • Şeker hastalarında kan şeker düzeyinin normal sınırlarda tutulması için öğün sıklığı ve sayısı önemlidir.
  • Besinlerin 3 ana, 3 ara öğünde tüketilmesi en uygun olanıdır. Böylelikle insülin kullanımı daha dengeli olacak ve insüline olan ihtiyaç azalacaktır.
  • Üç ana öğünde (sabah, öğle, akşam) mutlaka ekmek, et, sebze grubundan besinler tüketilmelidir. Buna ek olarak meyve ve süt grubu da eklenebilir. Özellikle de şeker düşürücü ilaç ya da insülin alan hastalar için ara öğünler bu tedavilerin etkisini karşılayacak enerjinin alınması yönünden önemli olduğundan gereklidir.

ŞEKER HASTALARINDA BESİNLER ZAMANINDA ALINMASI NİÇİN ÖNEMLİDİR ?

  • Şeker hastalarının önerilen besinleri zamanında ve önerilen miktarlarda yemesi gerekir. Böylece şeker hastası, aşırı şeker düşmesi ya da aşırı şeker yükselmesi gibi zararlı durumlardan korunur.
  • Şeker hastalarında enerji oluşumunda kullanılan en önemli besin elemanı karbonhidratlardır. (un, nişastalı besinler, şeker vs.) Bulgur, pirinç gibi tahıllar ile nohut, mercimek benzeri kuru baklagillerde ve sebzelerde bulunan nişasta daha karmaşık yapıda olduğu için sindirimi yavaş ve kana en yavaş geçen karbonhidrat türüdür. Bu olumlu özelliklerinden dolayı, karmaşık yapıdaki karbonhidratların diyetle basit karbonhidratlara göre daha fazla tüketilmesi gerekir.

ŞEKER HASTALARI YAĞLAR

Şeker hastalarının koroner kalp hastalıklarına yakalanma riskleri daha fazla olduğundan tüketilen yağ miktarı ve türü önemlidir.

Yağ alımını azaltmak için içerisinde et bulunan yemeklere pişirirken yağ eklenmemesi, kızartmalar ve kavurmalar yerine ızgara, fırında pişirme ve haşlamaların tercih edilmesi, salatalara yağ eklenmemesi gereklidir. Salatadan alınacak vitamin ve minerallerin vücutta kullanılması için yemeklerden alınan yağ yeterlidir. Yemekleri hazırlarken margarin, tereyağı yerine zeytinyağı ve diğer sıvı yağlar (mısır özü, ay çiçek yağı, soya yağı gibi) tercih edilmelidir. Kırmızı et yerine beyaz et tercih edilmeli, eğer kırmızı et tercih edilecekse yağsız kısımları alınmalıdır.

ŞEKER HASTALARINDA FAZLA KOLESTEROL ZARARLIDIR

  • Kolesterolü yoğun besinler fazla tüketilmemelidir.
  • Kolesterolün yoğun olarak bulunduğu besinler; yumurta, sakatatlar, tereyağı, yağlı peynirler ve kırmızı ettir.
  • Haftada 2 yumurtadan fazlası yenilmemelidir.

ŞEKER HASTALARINDA POSALI YİYECEKLERİN ÖNEMİ

Tüketilen besinler posa yönünden yeterli olmalıdır. Özellikle suda çözülebilir posa olarak adlandırılan meyve, sebze, kuru baklagiller ve yulaf kan şekeri düzeyini daha çok düşürdüğü için tercih edilmelidir. Pirinç yerine bulgur, çorba yerine aynı besine ait meyveler kabuklu tüketilmelidir. Besinler un formundan çok taneli tüketilmelidir.

ŞEKER HASTALARINDA VİTAMİNLERİN ÖNEMİ

  • Şeker hastalarında özellikle E, C ve B grubu vitaminlerin olumlu etkileri vardır.
  • Her gün taze sebze ve meyve, tahıl ve et grubundan tüketilirse yetersizlik oluşmaz.
  • Özellikle her öğünde C vitamin kaynağı besinlerin alınması gereklidir.
  • B grubu vitaminler hap olarak alınması önerilir.
  • E vitamini daha çok yeşil yapraklı bitkiler, yağlı tohumlar ve bunlardan elde edilen yağlar, fındık ve fıstık gibi sert kabuklu meyveler, tahıl taneleri ve kuru baklagillerde bulunur.
  • C vitamin ise yeşil sebzeler, kuşburnu, turunçgiller, çilek ve domateste bulunur.