ONKOLOJİK CERRAHİ

Tüm dünya da olduğu gibi kanser ve kansere bağlı ölümler sanayileşme, tanı olanaklarının gelişmesi, ortalama yaşın uzaması gibi nedenlerle artış göstermektedir. Erkeklerde en sık görülen üç kanser tipi prostat, akciğer ve kalın bağırsak kanseri iken kadınlarda meme, akciğer ve kalın bağırsak kanserleri olarak sıralanmaktadır. Bu sıralamalar ülkelere göre değişkenlikler gösterebilir.

Kanser tedavisi temel olarak onkoloji(medikal-radyoterapi) bölümlerinin alanına girmekle beraber hem tanısı hem de tedavisinde bir çok bölümün(onkoloji-cerrahi-radyoloji...) beraber çalışmasını gerektirir.

Kanser tedavisinde cerrahi çok uzun yıllardır kullanılmaktadır. Günümüzde cerrahi yöntemler kanser tanı ve tedavisinde değişik amaçlarla kullanılmaktadır. Bunlar;

  • Preventif (önleyici) cerrahi : Henüz kanser gelişmeden kanser gelişme riski yüksek olan lezyonların(polip gibi) veya genetik yatkınlık nedeniyle organların(meme, yumurtalık gibi) alınmasını içerir.
  • Tanısal cerrahi : Kanser tanısı doku biyopsisi ile(patolojik inceleme) konur. Günümüzde bu işlem tanı esnasında endoskopi, radyoloji(iğne biyopsisi) gibi yöntemlerle konmaktadır. Ancak bazen bu yöntemlerin yetersiz kaldığı ya da ulaşılamadığı alanlar için cerrahi gerekebilir.
  • Kuratif(tedavi edici) cerrahi : Kanserin bulunduğu organın bir ölümü ya da tamamının genellikle çevre lenf bezleriyle beraber bazı temel prensipler (onkolojik cerrahi ilkeler) uyularak çıkarılmasıdır. Bazı organ tümörleri ve/veya evreleri için tek başına yeterli iken bazen cerrahi sonrası kemoterapi ve radyoterapi uygulanması gerekebilir.
  • Debulking-Sitoredüktif(hücre azaltıcı) cerrahi : Tüm kanser dokusunun çıkarılamadığı ancak gözle görülebilir kitlelerin alındığı cerrahi uygulamasıdır. Her tümör için yararlı değildir. Hangi tümörler için yararlı olacağı genellikle onkolog ve cerrahın ortak kararıyla alınır. Bazı olgularda aynı anda(ameliyat esnasında) hipertermik kemoterapi (ısıtılmış kemoterapi) uygulaması yapılabilmektedir.
  • Palyatif(yaşam kalitesini arttırıcı) cerrahi : Bazı tümörler tıkanma, yemek yiyememe gibi sorunlara neden olabilmektedir. Ortaya çıkan bu sorunları çözmek amacıyla cerrahiye başvurulabilmektedir. En yaygın uygulanan yöntemler beslenme için katater koymak, tıkanıklık alanını aşmak amacıyla yapılan cerrahiler, stent uygulaması gibi yöntemlerdir.
  • Destekleyici cerrahi : Uygulanacak kemoterapinin kolayca ve konforlu verilebilmesi amacıyla yapılırlar. En temel örneği büyük damarlara kemoterapi vermek ve kan almak için konulan portların yerleştirilmesidir.
  • Rekonstruktif cerrahi : Çıkarılan organın veya parçanın yerine implan ya da bir başka doku bölümünün yerleştirilmesidir. En tipik örnekleri meme cerrahisi sonrası protez, ağız sonrası cerrahisi gibi doku flebi konması gibi yöntemlerdir. Çoğu kez plastik cerrahlar tarafından yapılır.